Is het verboden om je kinderen te onterven?

De wet is glashelder: je kan maar vrij over de helft van je vermogen beschikken. De andere helft is voorbehouden voor je kinderen. Is er maar één kind, dan krijgt dat ene kind de helft, maar zijn er bijvoorbeeld twee kinderen, dan krijgt elk kind maar de helft van de helft, dus één vierde.

Tot zover het principe. In de praktijk is het allemaal net iets genuanceerder.

Eerst en vooral kan je opmerken dat in aanwezigheid van een langstlevende echtgenoot, deze ook een reserve kan opeisen. De kinderen zullen dus hun voorbehouden deel moeten delen met de langstlevende partner. Deze laatste krijgt hierop het levenslang vruchtgebruik en de kinderen de blote eigendom. Dit betekent dat tot zolang de partner in leven is de kinderen bijvoorbeeld géén inkomsten kunnen putten uit het geërfd vermogen. Stel bijvoorbeeld dat er in de nalatenschap een beleggingsappartement zit, dan zal het de partner zijn die de huurinkomsten kan innen en niet de kinderen, ook al hebben zij wel erfbelasting moeten betalen op de verkrijging van hun blote eigendom. Dat kan bijzonder pijnlijk zijn.

Het is pas bij het overlijden van de partner dat de kinderen hun voorbehouden deel ten volle kunnen krijgen, maar dat kan soms vele jaren op zich laten wachten. Stel dat de langstlevende partner 95 jaar wordt terwijl hij op het ogenblik van het overlijden van de eerststervende partner 65 jaar was, dan zullen de kinderen 30 jaar moeten wachten. Wie weet zijn de kinderen dan ook al de 70 jaar gepasseerd en hebben ze dus van hun erfenis weinig gebruik kunnen maken.

Maar het kan natuurlijk nog veel erger uit draaien voor de kinderen. Hoeveel nut heeft het bijvoorbeeld om te weten dat er een voorbehouden deel van de helft is, wanneer er de facto quasi niks aan vermogen overblijft bij het overlijden? Als kind kan je je ouder niet verbieden om er een bourgondische levensstijl op na te houden. Je kan je ouder bijvoorbeeld niet verbieden om meerdere keren per jaar luxe reizen te maken of wekelijks te gaan tafelen in chique restaurants. Het is ieder zijn leven, uiteraard.

Je kan trouwens moeilijk nagaan welke levensstijl je ouder hanteert. Hij of zij kan bijvoorbeeld al sinds jaar en dag geld afhalen van de rekening en dat geld ofwel gewoon opzij leggen, in een geheime kluis bijvoorbeeld, of gaandeweg schenken aan één van de kinderen. Bij het overlijden kan het op die manier voorvallen dat de rekening min of meer leeg is en je kan daar weinig tot niks tegen in brengen. Doordat de ouder dat al jaren doet kan bijvoorbeeld aangenomen worden dat het geld op is. De ouder kan er bijvoorbeeld bij wijze van spreken elke dag een koffie mee zijn gaan drinken.

En wat te denken van de situatie waarbij de ouder elke week op restaurant gaat met één van de kinderen, bijvoorbeeld omdat het andere kind in het buitenland woont en dus niet in de mogelijkheid is om daar ook van te genieten. Zal dat laatste kind kunnen argumenteren dat daardoor zijn voorbehouden deel geschaad is? Allicht niet.

Wij kunnen samen met jou kijken hoe jij als kind het best kan optreden om je reserve te kunnen claimen. Maak je afspraak hiervoor op onderstaand mailadres of telefonisch op het nummer 0460/96.51.20.

Jan Vanoverbeke

Jan.vanoverbeke@successiehuis.be