Hoe waardeer je aandelen van een patrimoniumvennootschap?

Ben je erfgenaam van aandelen in een patrimoniumvennootschap? Dan duikt al snel een belangrijke vraag op: voor welke waarde moet je die aandelen opnemen in de aangifte nalatenschap?

Een recent arrest van het Hof van Beroep te Gent van 9 december 2025 geeft daarover nuttige richting.

Intrinsieke waarde als uitgangspunt

Volgens het Hof moet de waardering in principe gebeuren op basis van de intrinsieke waarde van de vennootschap. Bij een patrimoniumvennootschap betekent dit vooral: kijken naar de werkelijke marktwaarde van het vastgoed dat in de vennootschap zit.

Andere waarderingsmethodes, bijvoorbeeld op basis van winstprognoses of toekomstige huurinkomsten, bieden weinig houvast. De redenering is eenvoudig: de waarde van het vastgoed staat op zichzelf. Zelfs als de vennootschap weinig winst maakt of zelfs verlieslatend is, zal de fiscus in beginsel vertrekken van de netto marktwaarde van het vastgoed.

Met andere woorden: slechte huurinkomsten of een lage rendabiliteit betekenen niet automatisch dat je de aandelen veel lager mag waarderen.

Waardering als going concern

Een tweede belangrijk punt is dat de waardering moet gebeuren vanuit de gedachte dat de vennootschap blijft bestaan. Men spreekt dan van een waardering als “going concern”.

Je mag dus niet zomaar doen alsof de vennootschap onmiddellijk zou worden stopgezet en vereffend. Bij zo’n vereffening zouden er inderdaad bijkomende kosten en belastingen kunnen opduiken, zoals vennootschapsbelasting op latente meerwaarden en roerende voorheffing op de uitkering van het liquidatiesaldo.

Maar net die kosten mag je in principe niet zomaar in mindering brengen om tot een lagere waarde in de aangifte nalatenschap te komen.

Dat is voor erfgenamen vaak een onaangename verrassing. Zij moeten rekening houden met de marktwaarde van het vastgoed, zonder dat zij veel ruimte hebben om fiscale latenties of toekomstige vereffeningskosten af te trekken.

Hoge erfbelasting mogelijk

Dat kan leiden tot een stevige factuur erfbelasting.

Een patrimoniumvennootschap komt in principe niet in aanmerking voor het gunstregime voor familiale vennootschappen. Daardoor geldt niet het verlaagde tarief van 3%, maar de gewone tarieven van de erfbelasting.

Bovendien zijn residentiële onroerende goederen sinds dit jaar sowieso uitgesloten van het gunstregime. Voor vennootschappen met woningen, appartementen of ander residentieel vastgoed wordt de planning dus nog gevoeliger.

Weinig speelruimte bij de aangifte

Daar komt nog bij dat de waardering goed moet worden onderbouwd. In de praktijk zal de accountant een attest of waarderingsverslag moeten opmaken waarin de waarde van de vennootschap wordt toegelicht.

Dat verslag moet mee met de aangifte nalatenschap. Veel ruimte om creatief te waarderen is er dus niet.

En dan is er nog de timing. De aangifte nalatenschap moet tijdig worden ingediend. Als de accountant niet tijdig een correcte waardering kan opmaken, riskeer je als erfgenaam niet alleen discussie met de fiscus, maar mogelijk ook een boete wegens laattijdige indiening.

Denk vooraf na

Om onaangename verrassingen te vermijden, is het verstandig om niet te wachten tot er iemand overlijdt.

Vraag je accountant bij voorkeur jaarlijks om een waarderingsverslag op basis van de intrinsieke waarde van de vennootschap. Zo weet je beter waar je staat. Je krijgt zicht op de mogelijke erfbelasting bij een plots overlijden en je vermijdt dat erfgenamen onder tijdsdruk moeten handelen.

Zo’n jaarlijkse waardering kan ook een nuttige wake-upcall zijn. Misschien blijkt daaruit dat de erfbelasting bijzonder zwaar zou uitvallen. In dat geval kan het zinvol zijn om tijdig na te denken over successieplanning of over een overlijdensverzekering die de erfgenamen financieel beschermt.

Want bij een patrimoniumvennootschap is één ding duidelijk: de waarde zit vaak in stenen, maar de erfbelasting moet wel in euro’s worden betaald.

Wij kunnen samen met jou kijken hoe je je in aanwezigheid van een patrimoniumvennootschap best kan voorbereiden op een plots overlijden. Maak je afspraak hiervoor op https://www.successiehuis.be/contact/ of telefonisch op het nummer 0460.96.51.20